Oglądasz posty znalezione dla słów: urszula kochanowska boleslaw lesmian
Wiadomość
  Najpiękniejszy wiersz...
Bolesław Leśmian "Urszula Kochanowska"

Gdy po śmierci w niebiosów przybyłam pustkowie,
Bóg długo patrzał na mnie i głaskał po głowie.

"Zbliż się do mnie, Urszulo! Poglądasz, jak żywa...
Zrobię dla cię, co zechcesz, byś była szczęśliwa."

"Zrób tak, Boże - szepnęłam - by w nieb Twoich krasie
Wszystko było tak samo, jak tam - w Czarnolasie!" -

I umilkłam zlękniona i oczy unoszę,
By zbadać, czy się gniewa, że Go o to proszę?

Uśmiechnął się i skinął - i wnet z Bożej łaski
Powstał dom kubek w kubek, jak nasz - Czarnolaski.

I sprzęty i donice rozkwitłego ziela
Tak podobne, aż oczom straszno od wesela !

I rzekł: "Oto są - sprzęty, a oto - donice.
Tylko patrzeć, jak przyjdą stęsknieni rodzice!

I ja, gdy gwiazdy do snu poukładam w niebie,
Nieraz do drzwi zapukam, by odwiedzić ciebie!"

I odszedł, a ja zaraz krzątam się, jak mogę -
Więc nakrywam do stołu, omiatam podłogę -

I w suknię najróżowszą ciało przyoblekam
I sen wieczny odpędzam - i czuwam - i czekam...

Już świt pierwszą roznietą złoci się po ścianie,
Gdy właśnie słychać kroki i do drzwi pukanie...

Więc zrywam się i biegnę! Wiatr po niebie dzwoni!
Serce w piersi zamiera... Nie!... To - Bóg, nie oni!...
 
  Próbne matury 2004
No i po polaku. Tekst długi (to znaczy taki jak u innych, było 2,5 strony) tylko, że o czystości języka polskiego. Tytuł "Czystka etniczna". Pytania nawet proste ale czasami nazbyt ogólne lub znowu nazbyt szczegółowe (troche Ąle wywarzone). Wypracowanie pisałem na temat "Różne zaświaty" na podstawie "Trenu X" J.Kochanowskiego i "Urszuli Kochanowskiej" Bolesława Leśmiana. Dosyć prosty temat. Drugi do wyboru był o Lalce ale za bardzo się nie wczytywałem (chyba o rozterkach społeczeństwa). Także licze na jakieś 50% Jutro angol co powinno być najłatwiejsze ze wszystkich trech dni.

Update :

Dzisiaj angol. Oczywiście śmiesznie łatwy jak wszędzie. A 2 arkusz rozszerzony (3 czyli ostatni) był najprostszy, prostszy nawet od podstawowego Tutaj musi być dobrze
  Wiersze, opowiadania, opinie
Urszula Kochanowska - Bolesław Leśmian

Gdy po śmierci w niebiosów przybyłam pustkowie,
Bóg długo patrzał na mnie i głaskał po głowie.

"Zbliż się do mnie, Urszulo! Poglądasz, jak żywa...
Zrobię dla cię, co zechcesz, byś była szczęśliwa."

"Zrób tak, Boże - szepnęłam - by w nieb Twoich krasie
Wszystko było tak samo, jak tam - w Czarnolasie!" -
I umilkłam zlękniona i oczy unoszę,
By zbadać, czy się gniewa, że Go o to proszę?

Uśmiechnął się i skinął - i wnet z Bożej łaski
Powstał dom kubek w kubek, jak nasz - Czarnolaski.

I sprzęty i donice rozkwitłego ziela
Tak podobne, aż oczom straszno od wesela!

I rzekł: "Oto są - sprzęty, a oto - donice.
Tylko patrzeć, jak przyjdą stęsknieni rodzice!

I ja, gdy gwiazdy do snu poukładam w niebie,
Nieraz do drzwi zapukam, by odwiedzić ciebie!"

I odszedł, a ja zaraz krzątam się, jak mogę -
Więc nakrywam do stołu, omiatam podłogę -

I w suknię najróżowszą ciało przyoblekam
I sen wieczny odpędzam - i czuwam - i czekam...
  Cytat po cytacie
Gdy po śmierci w niebiosów przybyłam pustkowie,
Bóg długo patrzał na mnie i głaskał po głowie.
Zbliż się do mnie Urszulo, poglądasz jak żywa,
zrobię dla cię co zechcesz, byś była szczęśliwa.

fragment wiersza Bolesława Leśmiana "Urszula Kochanowska"
 
  Matury, egzaminy na studia
Polski ( mniej więcej idea poszczególnych tematów, przy czym pierwszy jest bardzeij podobny do orginalu ):

1. Różne wizje zaświatów. Na podstawie Trenu X oraz wiersza "Urszula Kochanowska" Bolesława Leśmiana powiedz jak autirzy opisują dziecko i innych bohaterów.

2. Opisz wrażenia o Polsce przedstawione przez Wokulskiego i innych bohaterów "Lalki" B. Prusa. (cos w tym stylu, ale raczej temat brzmial zdecydowanie inaczej, lecz nei pamietam go bo pisalem nr1 )
  School Time
u mnie skonczyl sie wlasnie 3 dzien matur probnych.. powiem ze poszlo calkiem nizle.. Pierwszy dzien Polski. arkusz zamkniety czyli analiza tekstu calkiem prosta.. nadchodzi czas na prace pisemna. Zwazajac na to ze nie czytalem prawie zadnych lektur wybralem analize wierszy. Temat brzmial "Rola zaswiatow. Porter dziecka i kreacja innych bohaterow na podstawie analizy dwoch wierszy" I teksty "tren X" J. Kochanowskiego i "Urszula Kochanowska" Boleslawa Lesmiana. Wedlug mnie napisalem calkiem calkiem prace ale trzeba sie wstrzelic w klucz. Poszlo w miare szybko bo calosc w 60 minut.. a przewidziane 170. Pozniej material rozszerzony i sama praca pisemna na jeden z dwoch tematow.. z tego samego wzgeldu co wczesniej wybralem analize wierszy "Hymn" Kochanowskiego i "Swiety Boze" Kasprowicza. Nalezalo porownac sposob przedstawienia Boga, czlowieka i swiata w tych tekstach. Poszlo jakos. Wedlug mnie lepiej niz na podstawowym.
Drugi dzien angielski.. to miala byc bulka z maslem. No i podstawowoa zaskoczenie.. boze co za banal zly jestem ze nie dostane 100% bo zrobilem dwa bledy. Sprawdzalem z kluczem i mam 33/35 bez pracy pisemnej. Blad zrobilem dlatego ze robilem readingi z nudow podczas listeningow i kurde niedoslyszalem . Pozniej rozszerzony.. no trzeba przyznac ze bardzo trudny, poziom advance. Wedlug obliczen mam 27/32 bez pracy pisemnej ktorej temat brzmial "My bitter neemy became my best friend" - opowiadanie.. w maire poszlo.
Trzeci dzien WOS. Miala byc najtrudniejsza bo polowa polski oblala w pierwszym terminie matur probnych. Ale wedlug mnie bylo latwo.. niektorzy narzekali ale to byla typowa praca na myslenie. Analiza tabel, wykresow oraz list jako krotka praca pisemna to 50% pkt. Tets byl chya ulozony przez feministki bo taki byl glownie temat testu. W liscie do samorzadu trzeba bylo przedstawic projekt do samorzadu lokalnego gdzie mialy byc zawarte przedsiewzieca ktore zwieszka aktywnosc zawodowa kobiet. Rozszerzona z WOSu byla tez prosta.. analiza tekstu i praca pisemna dosc zyciowy temat , pisalem na "Czy nacjonalizm jest przeszkoda w jednoczeniu sie europy?" rozpisalem sie , nawiazalem do Le Pena i jego sukcesow we Francji do sytuacji w Holandi po zamachu ale nie wiadomo jak klucz. Ogolnie jestem zadowolony, zwazajac na to ze sie nie uczylem ani minuty to poszlo mi dobrze.
  Konspekt maturalny - Pomocy
Witam. Jestem uczniem 3 klasy liceum, a raczej bylem:P i w Maju mam mature. Bylbym wdzieczny gdyby ktos mi sprawdzil i doradzil co dopisac w niektorych punktach bo nie mam pomyslow:/
Do jutra musze oddac Konspekt wiec prosilbym o szybka pomoc.

Adam ##### Gryfino , 21.04.2009r.

III LPI

Temat: Rozmowy z Bogiem. Omów ich formę i znaczenie, odwołując się do analizy utworów z 3 różnych epok.

I. Literatura podmiotu:

1. Biblia , Instytut Wydawniczy PAX , Warszawa 1984.
2. Kochanowski J. , Czego chcesz od nas, Panie , [w:] Dzieła polskie t. I , PIW , Warszawa 1995.
3. Kochanowski J. , Na dom w Czarnolesie , [w: tegoż] Dzieła polskie t. I , PIW , Warszawa 1995.
4. Leśmian B. , Urszula Kochanowska , [w: tegoż] Wiersze , Wydawnictwo książkowe „Ibis” , Warszawa 1993.
5. Mickiewicz A. , Dziady trzecia część , Zakład Narodowy im. Ossolińskich , Warszawa 1984.

II. Literatura przedmiotu:

1. Mały słownik języka polskiego , pod red. Skorupki S. , Auderskiej H. , Łępickiej Z. , Państwowe Wydanie Naukowe , Warszawa 1968.
2. Czego chcesz od nas Panie? Hymn Kochanowskiego , http://www.dobrepisanie.pl/index.php/czego chcesz-od-nas-panie-hymn-kochanowskiego/
3. Dziady część III - na tle biografii i twórczości A. Mickiewicza , http://sciaga.nauka.pl/in...i_A_Mickiewicza
4. Urszula Kochanowska (Bolesław Leśmian) , http://lukaszbiskup1.webpark.pl/d.htm

III. Ramowy plan wydarzeń:

1. Określenie problemu:
a)
b) Bóg odgrywa dużą rolę w życiu człowieka
2. Kolejność prezentowanych treści:
a) Przedstawienie opowieści o Edenie i Noem
-
- omówienie roli Boga w życiu bohatera
b) Przedstawienie utworu „Czego chcesz od nas, Panie?”
- forma rozmowy miedzy człowiekiem a Bogiem
- objaśnienie kim jest Bóg dla człowieka i jak go postrzega
- wytłumaczenie znaczenia hymnu
c) Przedstawienie rozmowy z Bogiem w książce „Dziady” część trzecia
- forma rozmowy człowieka i Boga
- omówienie Wielkiej Improwizacji
d) Rozmowa z Bogiem w utworze „Urszula Kochanowska
-
-
e) Rozmowa z Bogiem w utworze „Na dom w Czarnolesie”
-
3.Wnioski:
a) Zmiana wizerunku Boga podczas różnych epok literackich.
b) Różnorodna postawa człowieka wobec Boga.

IV. Materiały pomocnicze:

1. Kartka z cytatami

Nie wiem co mam dopisac w pustych polach a nie chce powtarzac tego samego.
Z góry dziękuje.
  1
tytuł Urszula Kochanowska, a autor Bolesław Leśmian

[ Dodano: 2006-02-11, 19:13 ]
  Słów cięcie-gięcie
Proponuję nową zabawę Z liter imienia i nazwiska sławnej osoby tworzymy nowe "imię i nazwisko".


Sekwencje z kiążki Stanisława Barańczaka pt. "Pegaz zdębiał"
Onanagram = anagram onomastyczny (onomastyka = nauka o nazwach własnych), czyli takie przestawienie liter czyjegoś imienia i nazwiska, aby w efekcie powstało nowe imię i nazwisko. Np.:

STANISłAW BARAńCZAK -

BART SZWAŃC NASIKAłA
CAR "WSTAŃKA" BAŁASZIN
KRISTA BANAŁ-CWAŃSZA
N. "WAŃKA" STAŁ-RZABA (SIC!)
NATASZA BRAŃCŁAWSKI
RABIN WAŃKA S. STACZAŁ
SASZA ŁABAŃC-TRAWKIN
TARZAN BAŃCWAŁ-SIKSA
W. BAZA-TRANSŁACIŃSKA
A. S. ZASRAŃC-BŁAWATKIN

ALBO:
NIE CHCEMY WCIĄŻ TYCH SAMYCH NAZWISK
Projekt alternatywnej, Całkowicie Zmienionej i Uatrakcyjnionej Historii Literatury Ojczystej, od jej Zarania aż po Dzień Dzisiejszy, czyli
od Maliny Glon di Kławdii Hałwe-Cymes
(że względu na osobiste bezpieczeństwo Autora ograniczony do twórców nieżyjących)
(z jednym lub dwoma wyjątkami)

Obecnie: ** Dawniej:
MALINA GLON ** GALL ANONIM
MIREK Ł. JAJO ** MIKOŁAJ REJ
(I. MAŁORYJEK ** MIKOŁAJ REY)
HANS N. WIKICAJKO
alias IWAN CHAJN-KOKOS
alias J.H. NOCNOSIKAWKA
alias JAKOW "CHAN" SOKIN
alias JOHANN KWIKSICA
alias JOHN "AS" KOWNACKI
alias N. KICHA-SWOJANKO
alias N. N. WAHAJ-KOCISKO
alias NOAH K. NAWCISKAJ
alias S. NOCNIK-HAWAJKO ** JAN KOCHANOWSKI
SZ.S. MONOWYMIONYCZ ** SZYMON SZYMONOWIC
TARAS GRIPKO ** PIOTR SKARGA
HORST SZYNKE-POMACAJ ** JAN CHRYZOSTOM PASEK
I. ZĄBEK-FAJDÓSZKA ** KSIĄDZ JÓZEF BAKA
MARIAN DESZCZUWA ** ADAM NARUSZEWICZ
IGA CYNIK-CARSKI ** IGNACY KRASICKI
MR W.T. INCEST-KIEŁBASA ** STANISŁAW TREMBECKI
KINASTAZJA MĘTWOSZ-GIEREK ** TOMASZ KAJETAN WĘGIERSKI
URSZULA NIEMNIEJ-CYCWIN ** JULIAN URSYN NIEMCEWICZ
ZEFIRYN Ź. ODCZYNNIK-SIKANINA ** FRANCISZEK DYONIZY KNIAŹNIN
NEL "DEAD" FAKS-ERROR ** ALEKSANDER FREDRO EWA DIZMA-KMICIC
alias C.MAMA-DZIEWICKI
alias IDZI MICWE-MACKA
alias K. MAMCI-DZIEWICA
alias MADZIA M. CWIECIK
alias MIMECICA DZIWAK
alias W. MIEDZA-MACICKI
alias WICEK "IMCI" MAZDA ** ADAM MICKIEWICZ
MIN. Y. KOMUCH-CARYCA ** MAURYCY MOCHNACKI
ŁUCJA LIZUSOWSKI ** JULIUSZ SŁOWACKI
MARIAN W. PYRDOLNICKI ** CYPRIAN KAMIL NORWID
AGNIESZKA WYCZÓJ-FIKSER **JÓZEF IGNACY KRASZEWSKI
CAROL WITZ-FELIETON ** TEOFIL LENARTOWICZ S.L. SUPERBAWÓŁ ** BOLESŁAW PRUS
HEIKI CWYSZENKEINER **HENRYK SIENKIEWICZ
K. MAKARON-OCIPINA ** MARIA KONPNICKA
FINESSA T. MROŻEK ** STEFAN ŻEROMSKI
W. MORAŁ-ŻEROMSKI ** SŁAWOMIR MROŻEK
ZENON FIODOR CISZEJ-KRÓWKA ** JÓZEF CONRAD (KORZENIOWSKI)
MARTA PRZEWIETRZAJ-MIZEREK **KAZIMIERZ PRZERWA TETMAJER
ISABELLE M. WŁOŚNA ** BOLESŁAW LEŚMIAN
ONAN GENITAL ** ANTONI LANGE
ZSA-ZSA WTRINK-OBWISŁO ** STANISŁAW BRZOZOWSKI
PELAGIA ZASKROBAL ** GABRIELA ZAPOLSKA
SABINA ZASSAWEK-WYPSTRZYŁ ** STANISŁAWA PRZYBYSZEWSKA
IWAN WIWISSEKTYCZ GIT-ŁACINA ** STANISŁAW IGNACY WITKIEWICZ
O.FISZON-KWAKAŁA **ZOFIA NAŁKOWSKA
NINA SIKSIN-ŁOMOT ** ANTONI SŁONIMSKI
WASIA ZWIERACZ-SIKAJŁOW ** JAROSŁAW IWASZKIEWICZ
WASIL "SKRWAWIONA JAPA" KOSZMAREK ** MARIA PAWLIKOWSKA- JASNORZEWSKA
WIESŁAW K. NORWID-SŁABY ** WŁADYSŁAW BRONIEWSKI
PIETER ZADUPES ** TADEUSZ PEIPER
LIZA J. POŚRUBNY ** JULIAN PRZYBOŚ
AMY W. ŻADKA ** ADAM WAŻYK
ERNST T. ANALO ** ANATOL STERN
ST. SUTEK-ŻYWICZY ** TYTUS CZYŻEWSKI
J.KULUAREK ** JALU KUREK
RYSZARD JENKE-ZWIEJ ** JERZY ANDRZEJEWSKI
DOROTA C. PIERNIK **TEODOR PARNICKI
ŁAZAR SITWES-JELCYN ** STANISŁAW JERZY LEC
W.T.W. PISARZ-IDOL ** WITOLD WIRPSZA
WIERA MIŁOSZ-SNOBIK ** MIRON BIAŁOSZEWSKI
KŁAWDJA HAŁWE-CYMES ** WŁADYSŁAW MAJCHEREK
IMBECY HORRORACJUSZ ZYZ-SINAWY ** JERZY HARASYMOWICZ-BRONIUSZYC


Ja pierwsza: ANDRZEJ WAJDA -> WANDA DRZEJAJ

zadanie dla kolejnej osoby:
LECH KACZYŃSKI
  ""Tren XIX"" Jana Kochanowskiego
Całość znajduje się pod adresem:
http://www.polskiego.pl/w...kochanowskiego/

**********************************************************

TEMAT: „Tren XIX” Jana Kochanowskiego i „Urszula KochanowskaBolesława Leśmiana

W „Trenie XIX” podmiotem lirycznym jest sam autor, Jan Kochanowski, ojciec Urszulki, zaś w „Urszuli Kochanowskiej” – podmiotem tym jest sama Urszula, tytułowa bohaterka. Podtytuł utworu Kochanowskiego: „Tren XIX – albo sen” oznacza, że autor doznał ukojenia i jest to utwór zamykający cały cykl trenów. Wczesną śmierć dziecka matka poety tłumaczy tym, że w niebie nie ma trosk ani smutku, że Urszula, umierając tak wcześnie, nie zdążyła splamić się żadnymi ciężkimi grzechami. Ponadto nie zdążyła jeszcze „przesiąknąć” złem tego świata, ani poznać tego, co przeszkadza na drodze do wiecznego zbawienia. Oprócz tego ludzie w niebie się nie starzeją, nie chorują i wciąż są szczęśliwi.

Urszula odeszła od trudności i frasunków tego świata. Słowa matki w „Trenie XIX”: „Teraz, mistrzu, sam się lecz! Czy doktór każdemu, ale kto pospolitym torem gardzi, temu tak późnego lekarstwa czekać nie przystoi! Rozumem ma uprzedzić, co insze czas goi. A czas co ma za fortel? Dawniejsze świeżymi przypadkami wybija, czasem weselszymi, czasem też z tejże miary; co człowiek z baczeniem pierwej, niż przyjdzie, widzi i z takim myśleniem przeszłych rzeczy nie wściąga, przyszłych upatruje i serce na oboje fortunę gotuje. Tego się, synu, trzymaj, a ludzkie przygody ludzkie noś; jeden jest Pan smutku i nagrody” – mają one pomóc biednemu synowi pogodzić się z przeciwnościami losu i życie oraz przygody przeżywać po ludzku.

Świadczy o tym to, że: nie pozwala sięgać myślami naprzód, lecz rozpatrywać swą przeszłość, każe zdać się na czas, który leczy wszelkie rany; mówi, że życie często przygotowuje zarówno miłe, jak i przykre niespodzianki; każe dzielnie i bez zażaleń znosić synowi wszelkie przeciwności losu. Przesłanie powyższego fragmentu wiąże się z filozofią epoki humanizmu – stoicyzmu: „człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce”. „Tren XIX” jest uwieńczeniem całego cyklu trenów, a samemu autorowi służy jako swoiste ukojenie ogromnego bólu. Urszulka ukazana jest w nim jako: dziecinka czysta jak łza, nieskażona złem tego świata, kochana, wdzięczna, tęskniąca za rodzicami i modląca się za nich, uśmiechnięta, radosna, poniekąd może też rozpieszczona (bo uchowana od wszelkich smutków i trosk). W wierszu „Urszula Kochanowska” u Leśmiana dziewczynka boi się Boga, Jego gniewu i reakcji, ogromnie przywiązana jest do swoich rodziców, tęskni za nimi; również jest pracowita, a także nieco naiwna, gdyż ciężko jest jej pogodzić się z losem; jest nieszczęśliwa i rozczarowana. W „Trenie XIX” Bóg dba o to, aby nikomu w niebie nie działa się krzywda, troszczy się, aby wszystkim w niebie żyło się jak najmilej, jak również chroni ludzi w niebie przed chorobami, starością, smutkami, itp.

W „Urszuli Kochanowskiej” natomiast Bóg nie jest taki wszechmocny i dla ludzi nie potrafi zrobić wszystkiego, ale jako Dobry Ojciec i Pasterz kocha wszystkich i się nami opiekuje. Bóg może zrobić dla nas wszystko, ale niczego nie chce przyspieszać, a także nie wszystko to, o co Go prosimy, jest dla nas koniecznie dobre. W „Trenie XIX” niebo przedstawione jest jako idylla, gdzie nie ma trosk ani frasunków, gdzie ludzie się nie starzeją i nie chorują, a także gdzie wszyscy się kochają i są szczęśliwi. W „Urszuli Kochanowskiej” o niebie zostało powiedziane następująco: w nim każdy czuje się jak u siebie, jest mu dobrze; w niebie spełniane są niemal wszystkie marzenia, a ponadto niebo jest tak doskonałe, że nie wszyscy mają do niego wstęp i nie każdy może przyjść tam od razu, bez wcześniejszego przygotowania się. Oczywiście, są tego także minusy: niebo nie może spełnić wszystkiego i rozczarowuje i w wielu względach przypomina realia ziemskie.

OPRACOWANIE: MARTA AKUSZEWSKA
  język polski - matura - vademecum
Jak wiadomo, gdy na maturze pojawi się lektura, o której nie mamy zielonego pojęcia, należy ratować się analizą wiersza.
Poniżej, kilka przydatnych terminów dotyczących analizy wierszy:

Rodzaje środków stylistycznych

Każdy wiersz może obfitować w rozmaite środki stylistyczne (zob. wiersze poetów baroku), może być ich również prawie całkowicie pozbawiony. Czasem już pobieżna analiza tekstu wystarczy, by określić, co jest w nim dominantą stylistyczną (nagromadzenie anafor, instrumentacji głoskowych, a może kontrast?
Wyróżniamy cztery rodzaje środków stylistycznych: fonetyczne, morfologiczne, składniowe i leksykalne.

I. FONETYCZNE

- instrumentacja głoskowa (eufonia) - celowe powtarzanie tych samych głosek w bliskim sąsiedztwie, np. w wierszu "Epitafium Rzymowi" Mikołaja Sępa Szarzyńskiego: "Ty, co Rzym wpośród Rzyma chcąc baczyć pielgrzymie,/ a wżdy baczyć nie możesz w samym Rzyma Rzymie,/ patrzaj na okrąg murów i w rum obrócone (...)"

Jedną z odmian instrumentacji głoskowej jest aliteracja, czyli powtarzanie się tych samych głosek lub zespołów głoskowych na początku kolejnych wyrazów tworzących wers, np. "Wierzbowa wodo, wonna wikliną" (J. Iwaszkiewicz, "Ikwa i ja"), "pstro, pstrawo.. pstrokato..." ("Lato", S. Młodożeniec)

- onomatopeja - wyraz dźwiękonaśladowczy; wyróżniamy onomatopeje naturalne, które mają podobne brzmienie do odgłosów akustycznych występujących w naturze, np. bulgotać, ćwierkać, brzęczeć, kukać, turkotać, warczeć, szczekać, świstać, zgrzytać
oraz onomatopeje sztuczne (świadome wprowadzenie do utworu elementów fonetycznych, które oddają dźwięki naturalne i w ten sposób wywołują pożądane wrażenie), np. w wierszu Juliana Tuwima "Bal w operze" czytamy: "Przy bufecie - żłopanina/ Parskanina, mlaskanina"

- rym - powtórzenie jednakowych lub podobnych zespołów głoskowych na końcu wyrazów zajmujących określoną pozycję w obrębie wersu

- rytm - źródłem rytmu w wierszu jest powtarzalność; wiersz, który nie posiada rytmu to wiersz wolny.

II. MORFOLOGICZNE

- zdrobnienia (stosowane często w poezji dziecięcej, np. "Pan kotek był chory i leżał w łóżeczku", jak również w utworach opisujących dzieci, np. "ucieszne gardziołko" poezji ludowej "Hej przeleciał ptaszek", także dla uwydatnienia kontrastu, np. pomiędzy napastnikiem a bezbronną ofiarą: "tak więc smok, upatrzywszy gniazdo kryjome,/ Słowiczki liche zbiera (...)" (Jan Kochanowski, "Treny")

- zgrubienia - jeśli chcemy nadać wyrazowi znaczenie pejoratywne (np. babsztyl, bachor)

- neologizmy - wyraz, wyrażenie nowo utworzone, nowe w danym języku; w poezji tworzone dla podniesienia kunsztu literackiego, zazwyczaj tylko na potrzeby danego wiersza, rzadko utrwalają się potem w języku potocznym; bardzo często występują w poezji Cypriana Kamila Norwida i Bolesława Leśmiana oraz w wierszach futurystów.

"Tam ukochał przestwornie mgłę - nierozeznawkę" (Bolesław Leśmian, "Śnigrobek")
"Ogród pana Błyszczyńskiego zielenieje na wymroczu,/ (...) / Sam go wywiódł z nicości błyszczydłami swych oczu/ I utrwalił na podśnionej drzewom trawie". (Bolesław Leśmian, "Pan Błyszczyński")
"uchodzone umyślenia upapierzam poemacę/ i miesięczę kaszkietując księgodajcom by zdruczyli" (S. Młodożeniec, "Futurobnia")

III. SKŁADNIOWE

- apostrofa (utrzymany w podniosłym tonie zwrot do Boga, bóstwa, osoby lub zjawiska), często występuje np. w wierszach o charakterze modlitewnym. Warto zauważyć, że jeśli w tytule wiersza występuje przyimek "do", utwór będzie prawdopodobnie rozpoczynał się od apostrofy.

- inwokacja - jest to rozwinięta apostrofa rozpoczynająca poemat epicki, w której autor zwraca się do muzy lub istoty boskiej z prośbą o natchnienie, inspirację, roztoczenie opieki nad powstającym utworem.
Muzo! Męża wyśpiewaj, co święty gród Troi
Zburzywszy, długo błądził...
Homer "Odyseja"

- anafora - wielokrotne powtórzenie tego samego zwrotu na początku kolejnych wersów
"Prędzej kto wiatr w wór zamknie, prędzej i promieni /(...)/ Prędzej morze burzliwe groźbą uspokoi,/ Prędzej zamknie w garść świat ten (...)" (J.A. Morsztyn, "Niestatek")

Przeciwieństwem anafory jest epifora, czyli powtórzenie tego samego wyrazu lub zwrotu na końcu kolejnych wersów: "Nie idzie, ale skrada się przez życie,/ Czołga się przez życie,/ sunie przez życie/ Ślimaczym, śliskim śladem". (A. Kamieńska, "Iść przez życie")

- asyndeton wieloczłonowy - brak spójników między częściami zdań lub zdaniami, np.
"O moc, o rozkosz, o skarby pilności/ Że deszcz, że drogo, że to, że tamto" (J. Tuwim, "Mieszkańcy")

- polisyndeton - połączenie współrzędnych członów zdania wieloma identycznymi spójnikami, np. "I gnają, i pchają, i pociąg się toczy" (J. Tuwim, "Lokomotywa")

- refren (przyśpiew) - wyraz, zwrot, wers lub strofa powtarzające się regularnie; występuje w utworach o wyrazistym rytmie, zwłaszcza w pieśniach. Może służyć uwydatnieniu motywu przewodniego w utworze, wyraźny refren występuje np. w wierszu Leopolda Staffa "Deszcz jesienny" - "O szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny..."

- parentezy (zdania wtrącone w nawias)
"I od takiego, Boże nieskończony,
(w sobie chwalebnie i w sobie szczęśliwie
sam przez się żyjąc) żądasz jakmiarz chciwie (...)"

- przerzutnie
"Czemu wysuszyć ogniem nie próbuję
Płaczu? Czemu tak z ogniem postępuję, (...)"

"Pokój szczęśliwość. Ale bojowanie Byt nasz podniebny. On srogi ciemności Hetman (...)"

- pytania retoryczne
"Jak żyję, serca już nie mając?"

- zestawienia antytetyczne, antytezy, kontrast
"Leżysz zabity i jam też zabity/(...)/Ty jednak milczysz, a mój język kwili,/Ty nic nie czujesz, ja cierpię ból srodze" [przeciwieństwo ty-ja], (J.A. Morsztyn, "Do trupa")

"Ten fortissimo zabrzmiał, tamten nuci z cicha. Ten zdaje się wyrzekać, tamten tylko wzdychał" [zestawienie ten-tamten], (A. Mickiewicz, "Pan Tadeusz", księga VIII)

"Jego oczy są straszne, twoje - tylko miłe" [zestawienie jego-twoje], (K.I. Gałczyński, "Szekspir i chryzantemy")

Inne: inwersja (czyli szyk przestawny, wykrzyknienie)

IV. LEKSYKALNE

- animizacja (ożywienie) - nadawanie przedmiotom lub zjawiskom cech charakterystycznych dla świata żywych

- epitet - wyrazy określające, które podkreślają bądź uwydatniają jakąś charakterystyczną cechę opisywanego przedmiotu, osoby, zjawiska czy stanu. Najczęściej występują w formie przymiotników, lecz epitetem może być także rzeczownik czy imiesłów. Wyróżniamy kilka rodzajów epitetów:
epitet bezpośredni: zielone oczy, ładne ręce, przyjemny głos,
epitet metaforyczny, epitet stały (określenie tworzące trwały związek frazeologiczny z określanym wyrazem), występujące szczególnie u Homera np. prędkonogi Achilles, nieskazitelny Ajgistos, gromowładny Zeus, drętwa śmierć,
epitet tautologiczny (określenie wyrażające oczywistą właściwość danego przedmiotu): masło maślane, marna marność

- eufemizm - wyraz bardziej ogólny, stosowany w celu złagodzenia treści wypowiedzi, zwłaszcza wtedy, gdy trzeba uniknąć słów bądź określeń drażliwych, nieprzyzwoitych, wulgaryzmów słowami mniej dosadnymi, delikatniejszymi, np. "mijasz się z prawdą" zamiast "łamiesz, "zaglądać do kieliszka" zamiast pić alkohol, "odszedł", "zasnął", "przeniósł się na łono Abrahama" zamiast umarł, "ona nie jest zbyt dobrą aktorką" zamiast ona jest złą aktorką. Najczęściej spotykamy je w wypowiedziach polityków, dyplomatów, w reklamach. W poezji występują tam, gdzie autor obawia się np. naruszenia jakiegoś tabu językowego.
Czasem jednak jest zupełnie odwrotnie - poeci unikają eufemizmów, posługują się wulgaryzmami np. w wierszu "Bal w operze" Julian Tuwim chce podkreślić okrucieństwo uczty - czytamy zatem: "Na talerzu Donny Diany/ Ryczy wół zamordowany/ Dżawachadze, prync gruziński/ Rwie zębami tyłek świński".

Odmianą jest peryfraza, czyli omówienie, opis, charakterystyka - polega na zastąpieniu słowa oznaczającego dany przedmiot, czynność lub cechę przez ich rozbudowany opis, metaforę lub charakterystykę np. zamiast Fryderyk Chopin - najwybitniejszy polski kompozytor, zamiast Henryk Sienkiewicz - autor "Trylogii".

- oksymorony - zestawienia wyrazów sprzecznych znaczeniowo, wykluczających się, np. zgodne spory, suchego przestwór oceanu, pewność niepewna, zimne ognie, bywalec niebytu, nieistniejące istnienie.

- paradoksy - zaskakujące sformułowanie, zawierające treść sprzeczną wewnętrznie, sprzeczną z powszechnymi poglądami
"Nie żyjąc, jako ogień w sobie czuję?" (J.A. Morsztyn, "Cuda miłości")
"Cokolwiek stracisz, tym się zbogacisz" (L. Staff, "Jest czas olbrzymich prób...")

Inne: synonimy, porównania, porównania homeryckie

- metafory (przenośnie)
Wyróżniamy kilka rodzajów metafor:

hiperbola - zamierzona przesada
"Przebóg! Jak żyję, serca już nie mając?"

metonimia (zamiennia) - używana wówczas, gdy między właściwym a przenośnym znaczeniem wyrazu występuje jakaś zależność, np.
"lubić pióro Herberta" - oznacza to, iż ktoś lubi styl, jakim posługiwał się Herbert
"czytać Sienkiewicza" - w tym wypadku oczywiste jest, że chodzi o utwory Sienkiewicza
"cała Ameryka zamarła z przerażenia", czyli mieszkańcy Ameryki
"zdobyć Złote Lwy na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni", czyli zdobyć nagrodę na tym festiwalu
"w tej restauracji jadają wyłącznie białe kołnierzyki", a zatem jadają tam urzędnicy, pracownicy umysłowi
"rozbłysły okna"
"huknęły spiże"

Odmianą metonimii jest synekdocha (ogarnienie), oparta na zasadzie ekwiwalencji i wymienności wyrazów bliskoznacznych:
1) gatunku zamiast rodzaju lub odwrotnie, np. "śmiertelnik" zamiast człowiek (np. w tytule wiersza C.K. Norwida "Zaczepiony przez Sybillę śmiertelnik odpowiedział")
2) części zamiast całości (z łac. pars pro toto), np. "próg" lub "dach" zamiast dom, "szyja" zamiast głowa
3) materiału zamiast wykonanego z niego przedmiotu ("żelazo" w znaczeniu miecz, "srebra" w znaczeniu zastawa stołowa)
4) obiektu w liczbie pojedynczej zamiast w liczbie mnogiej, np. "nie lubię kłamcy" zamiast kłamców
5) liczby określonej zamiast nieokreślonej, np. "setki wrażeń", "sto myśli"
6) osoby zamiast imienia pospolitego, np. Zoil - złośliwy krytyk

- personifikacja, czyli uosobienie, a zatem nadawanie zwierzętom, zjawiskom, pojęciom abstrakcyjnym (takim jak śmierć, miłość, dobro), zjawiskom przyrody cech ludzkich. Taki zabieg często występuje w bajkach, np.
"Czegoż płaczesz? - staremu mówił czyżyk młody" (I. Krasicki, "Ptaszki w klatce")
Inny przykład to w "Rozmowie Mistrza Polikarpa ze śmiercią" śmierć ukazuje się Polikarpowi w postaci rozkładającego się ciała ludzkiego i przemawia do przerażonego Mistrza ludzkim głosem ("Śmierć do niego przemówiła").

Po opisaniu "warstwy technicznej" wiersza można przystąpić do interpretacji, a zatem odkrycia jego warstwy znaczeniowej. Pamiętajmy jednak, że analizy i interpretacji nie należy sztucznie oddzielać, nie są to dwie niezależne od siebie części pracy. Jeśli np. dokonując analizy ustalimy, iż autor nie nadał swojemu utworowi tytułu, w interpretacji jest miejsce na to, by zastanowić się, dlaczego autor dokonał takiego wyboru.

Do interpretacji wiersza przydadzą się następujące informacje:

biografia autora - najczęściej ważne wydarzenia z życia danego poety mają wpływ na całą jego twórczość (np. doświadczenia wojny i okupacji na twórczość poetów należących do tzw. pokolenia Kolumbów)

czy autor należał do określonej grupy poetyckiej (znane grupy poetyckie to: Skamander, Żagary, futuryści, dadaiści, Awangarda Krakowska); jeśli tak - tematyka utworu i jego kompozycja będzie zazwyczaj odpowiadała założeniom programowym grupy. Na przykład we wczesnych wierszach Skamandrytów (choć nie mieli oni wspólnego programu poetyckiego) podmiotem lirycznym jest najczęściej tzw. zwykły człowiek, mieszkaniec miasta ("poetyka codzienności"); Skamandryci wprowadzali też do języka swych wierszy elementy mowy potocznej (np. gwary ulicznej); w swej poezji głosili pochwałę życia (tzw. witalizm i aktywizm). Takie informacje będą np. przydatne do odpowiedzi na pytanie, jak dany utwór plasuje się na tle znanego ci dorobku tego autora. Czy podejmuje tematykę charakterystyczną dla tego twórcy, czy wręcz przeciwnie, jest w jego twórczości zupełną nowością?

Kolejne etapy to:

Ustalenie tematu i sensu utworu, a zatem zadanie sobie pytania, o czym jest wiersz? Jeśli pojawia się pomysł - stawiamy tzw. hipotezę interpretacyjną i staramy się odnaleźć te elementy, które ją potwierdzą. W toku rozważań może się jednak okazać, że temat wiersza jest inny, niż zakładaliśmy na początku.

Konteksty - utwór poetycki nigdy nie powstaje w próżni; jego autor ma przecież jakiś światopogląd, często wypływający z dominujących w danej epoce nurtów filozoficznych; niebagatelną rolę pełni tu również historia, zwłaszcza tej jej momenty, które dostarczają wszystkim, a zatem także poetom, wielu silnych przeżyć (wojny, odzyskanie niepodległości itp.). Konteksty filozoficzne i historyczne mają bardzo często wpływ na wybór tematu, np. w średniowieczu bardzo popularny był motyw tańca śmierci (danse macabre), w baroku - przemijania (vanitas), w romantyzmie - motyw pielgrzyma, w Młodej Polsce - motyw nieuchronnego upadku cywilizacji (przypomnij sobie poezję dekadencką i wpływ, jaki wywarła na nią filozofia Schopenhauera).

Nawiązania - autor bardzo często świadomie nawiązuje do innych dzieł poprzez mniej lub bardziej czytelne aluzje, cytaty, odwołania. Na przykład w aluzji literackiej poeta z rozmysłem nawiązuje do innego dzieła. Czyni to w sposób mniej lub bardziej bezpośredni, licząc na spostrzegawczość czytelnika, jego znajomość literatury. Często swój zamiar autor sygnalizuje już w tytule utworu, np. wiersz Kaziemiery Iłłakowiczówny "Opowieść małżonki św. Aleksego" to nawiązanie do średniowiecznej "Legendy o św. Aleksym", wiersz Bolesława Leśmiana "Urszula Kochanowska" przywodzi na myśl "Treny" Jana Kochanowskiego, itp. Często aluzja jest ukryta w utworze (np. w motcie), aluzją może być nawet sama forma wiersza. Kolejny etap to odpowiedź na pytanie, po co autor przywołuje inne utwory - może chce np. ukazać znane już motywy w nowym świetle? Jeśli tak, spróbuj odpowiedzieć na pytanie, jaką oryginalną myśl zawarł poeta w wierszu. Niekiedy nawiązanie do utworu innego poety polega na tym, że autor świadomie i w sposób oczywisty nawiązuje do stylu i poetyki innego utworu. Jego wiersz może być zatem parafrazą, pastiszem, trawestacją (przeróbka powszechnie znanego utworu w celu wywołania efektu komicznego, np. kiedy bardzo poważny i doniosły temat zostaje ujęty w sposób błahy, tak jak dzieje się to w poemacie heroikomicznym), stylizacją.
Utwory niektórych poetów zyskały niezwykłą popularność wśród innych twórców, tak że zjawiskom nawiązywania do nich nadano specyficzne nazwy, np. osjanizm, czyli pośrednie lub bezpośrednie nawiązywanie do tematyki i różnych elementów świata przedstawionego w tzw. pieśniach Osjana, autorstwa Macphersona, w których autor podkreślał przede wszystkim rolę uczuć w życiu człowieka.

Warto także zastanowić się, czy wiersz niesie ze sobą jakieś przesłanie, czy to, co chciał wyrazić podmiot liryczny ma wartość uniwersalną, czy wręcz przeciwnie. Dajemy tym samym odpowiedź na pytanie, po co właściwie taki wiersz powstał - by uczyć, bawić, wzruszać, nawoływać do walki (np. poezja tyrtejska)?

Nasza ocena, a zatem odpowiedź na pytanie, jakie wrażenie wywarł na nas dany utwór.
  Motywy Literackie
Szykując się do matury co nieco się znalazło Radzę używać opcji Wyszukaj na Stronie ( CTRL+F )
Robie porządki -więc daje tutaj:

ARKADIA
APOKALIPSA
BÓG
EVERYMAN - szeroko
IDEALIZM
TOTALITARYZM
ARTYSTA
BAL
BEZDOMONOŚĆ
BUNT
CIERPIENIE
DIABEŁ
EVERYMAN
KAT
KATASTROFIZM
MATKA
MĄŻ
MESJANIZM
MIASTO
MIESZCZAŃSTWO
MIŁOŚĆ UDANA
NADZIEJA
NIEŚMIERTELNOŚĆ
PIENIĄDZE
PRACA
"STRACONE POKOLENIE"
PRZEMIJANIE
PRZYJAŹŃ
REWOLUCJA
RODZINA
SAMOBÓJSTWO
SEN
SZALEŃSTWO
ARKADIA

Biblia
Ogród Eden jako miejsce pobytu pierwszych ludzi, kraina żyzna z pięknymi drzewami,
obcowanie z Bogiem.

Dante "Boska Komedia"
Umieszczony na poszczególnych planetach, szczęśliwi ludzie, istotą jest połączenie:
światłości, radości, miłości i dobra.

M. Rej "Żywot człowieka poczciwego"
Życie ziemianina zgodne z rytmem natury. Rodzinna zgoda.

J. Kochanowski "Pieśń świętojańska o Sobótce"
Życie na wsi zostało przeciwstawione życiu żeglarza i dworzanina. Podstawą szczęścia jest posiadanie własnej ziemi, jedność z naturą, praca, szacunek.

A. Mickiewicz "Pan Tadeusz"
Arkadia to kraina dzieciństwa, opuszczona ojczyzna, tradycja i etykieta szlachecka.

APOKALIPSA

Objawienie św. Jana - ostatnia księga Nowego Testamentu, zamykająca całość Historii Świętej. Jej autorstwo przypisuje się jednemu z uczniów Chrystusa, św. Janowi, który napisał ją na zesłaniu na wyspie Patmos w czasie prześladowania pierwszych chrześcijan. Apokalipsa jest wizją walki dobra ze złem, obrazem sądu ostatecznego. Pełna jest niejasnych, nie zawsze jednoznacznych symboli, np. Baranek (ofiara Chrystusa), Babilon (symbol pogańskiego świata, bałwochwalstwa), cztery zwierzęta (czterech ewangelistów), bestia i siedmiogłowy smok (szatan), kobieta przyodziana w słoneczną szatę (zwycięska Matka Boska). Księga obfituje w wiele obrazów zagłady (szarańcza, ogień), cechuje ją też symbolika liczb, np. siódemka jest cyfrą boską (siedem aniołów, siedem trąb), zaś liczba 666 symbolizuje bestię (Szatana).

Z. Krasiński "Nie-Boska komedia"
Naprzeciwko siebie stanęły dwa obozy: arystokracji na czele z hrabią Henrykiem i ludu, któremu przewodzi Pankracy. Nie jest to nawiązanie do biblijnego motywu walki dobra ze złem, bo oba ugrupowania opanowane są przez szatana. Arystokraci są tchórzliwi, sprzedajni, nieludzcy, zaś lud opętany jest żądzą mordu (nam jedno - bydło czy panów rżnąć) i zniszczenia. Krasiński nawiązuje do Heglowskiego teatru historii, gdzie ludzie są tylko wykonawcami Ducha Świata, toteż w "Nie-Boskiej komedii" Bóg nie traci kontroli nad tym, co ludzie robią i zjawi się, gdy będą odgrywali komedię "nieboską" (szatańską), aby ich osądzić.

J. Kasprowicz "Dies irae"
Wizja końca świata i sądu ostatecznego przedstawiona w sposób ekspresjonistyczny. Zgodnie z zapowiedzią biblijnych proroków, na głos trąb wzywających na sąd boży rozstępuje się ziemia i z jej szczelin wypełza całe zło: żmije, pijawki, jaszczurki. Na świecie szaleje niszczący ogień, słychać pękanie bloków skalnych i szum wichru niosącego zagładę. Trąby wzywają na sąd zarówno żywych, jak i umarłych. Temu katastroficznie pokazanemu widowisku przypatruje się zimny, lodowaty Bóg.

J. Kasprowicz "Święty Boże, święty mocny" - obraz ostatnich chwil istnienia ludzkości. Dominują barwy ekspresji: czerwień pożarów i czerń chmur oraz świata zapadającego się w nicość. Niebo pęka z ogromnych hukiem, zanikają góry, lasy walą się w rozpadliny ziemi. Na tle tych hiperbolicznych obrazów odbywa się walka archanioła Michała (dobro) z Szatanem (zło).

J. Czechowicz "Żal" - Utwór pochodzi z tomiku ("Nuta człowiecza", 1939) i utrzymany jest w nastroju przeczucia nieuchronnego kresu: zniża się wieczór świata tego. Powtarza się obrazowanie przypominające biblijną apokalipsę: blask, huk, czerwony udój, płomienie, płacz i krzyk ludzki. Katastrofę, która nadejdzie, wyraża metafora: roztrzaskane szyby synagog.

K.I. Gałczyński "Koniec świata" - Apokalipsa pokazana groteskowo: zderzenie przerażenia mającą nadejść zagładą z kpiną i żartem. Rzeczywistość pokazana jako kompletny chaos i całkowity brak logiki: z kościołów uciekli święci, ulicami idą pochody protestujących przeciwko końcowi świata, biją dzwony na trwogę, przewracają się sklepy, cyrki (...) i różne ubikacje. Jest to apokaliptyczna wizja sługi bożego Idelfonsa, w której śmiech jest tylko formą złagodzenie lęku przed mogącą naprawdę nadejść katastrofą.

S. Źeromski "Przedwiośnie" - Elementy wizji apokaliptycznej pisarz wykorzystał w przedstawieniu rewolucji w Baku. Wydobył aspekty grozy, mordu, destrukcji. Pokazał rzeczywistość, która sprowadza się do porachunków ormiańsko-tatarskich, nieposzanowania żadnych praw. Jedyne, które istnieje, to prawo silniejszego lub prawo ulicy. Krew płynie ulicami jako rzeka wieloramienna. Rewolucja to także śmierć wszelkiego piękna (oskarżycielska wymowa trupa młodej Ormianki).

W. Broniewski "Krzyk ostateczny" - Wiersz pochodzi z tomiku o tym samym tytule z 1939 r. Zapowiada nadchodzącą wojnę (przeważa w utworze czas przyszły: będzie głód, pożoga i mór, spłoną miasta). Obrazowanie nawiązuje do motywów biblijnych (ogień, woda, noc, śmierć jako niewiasta przybrana w szkarłat) oraz drzeworytu Dürera "Czterej jeźdźcy Apokalipsy" (pędzą czterej na zachód i wschód! Biada. Znamiona żywiołu niszczącego uzyskuje tu historia (gniewnie kroczy historia... cywilizacja oślepła).

K. K. Baczyński "Pokolenie" - z 1941 r. (Do palców przymarzły struny), "Pokolenie" z 1943 r. (Wiatr drzewa spienia). W utworach widoczna jest apokaliptyczna wizja zagłady pokolenia, o którym poeta w wierszu z 1941 r. napisze: „tak się dorasta do trumny, jakeśmy w czasie dorośli.” Podobny sposób poetyckiego obrazowania: rzeki ognia, krew tak nabiera w żyłach milczenia, ciągną korzenie krew, skręcone ciała, żywcem wtłoczone pod ciemny strop.

Cz. Miłosz "Piosenka o końcu świata" - Wiersz jest zaprzeczeniem tradycyjnego wyobrażenia apokalipsy. Nie ma tu błyskawic i gromów ani tajemniczych znaków i trąb archanielskich. Nastrój utworu jest pogodny i wszystko pozostaje zgodnie z naszymi wyobrażeniami, tzn.: pszczoły zbierają miód, rybak naprawia sieci, sprzedawcy warzyw nawołują kupujących. Mądrość życiową uosabia w wierszu staruszek, który wie, że innego końca świata nie będzie, bo świat kończy się naprawdę każdego dnia po trochu umieramy. Koniec świata następuje w momencie śmierci każdego człowieka. Wiersz jednak przełamuje tradycyjne myślenie katastroficzne. Uczy jak żyć ze świadomością śmierci.

K. Moczarski "Rozmowy z katem" - Elementów apokaliptycznych można się dopatrzeć w opisie likwidacji getta (zagłada świata żydowskiego). Obraz walczącego getta nawet z punktu widzenia kata (J. Stroop) przypomina dzień sądu ostatecznego: ogień niesie śmierć zarówno ludziom, jak i też budowlom, huk wybuchów miesza się z krzykami ginących. Jako symboliczny akt zagłady całej kultury żydowskiej należy potraktować wysadzenie synagogi przy Tłomackiem: niezapomniana alegoria triumfu nad Żydami.

H. Krall "Zdążyć przed Panem Bogiem" - Zagłada getta żydowskiego z punktu widzenia ofiary - Marka Edelmana, który w swojej relacji eksponuje wszelkie elementy nienormalności sytuacji (kanibalizm), okrucieństwa (gwałty), wszechobecności śmierci (choroba głodowa, numerki życia). Bóg skazał ten świat na zagładę, toteż próba przechytrzenia go jest walką o przeżycie dwóch tygodni, tygodnia dłużej, choćby po to, aby poznać smak pospiesznej miłości.

Miron Białoszewski "Pamiętnik z powstania warszawskiego" - Warszawa to krajobraz jak po apokalipsie: może ruin, pustkowie, groby. Życie ludzi naznaczone tymczasowością. Runął cały dorobek cywilizacyjny. Umarło miasto i jego mieszkańcy.

A. Camus "Dżuma"
Dotknięty zarazą Oran sprawia wrażenie skazanego na zagładę. Apokaliptycznie brzmi kazanie ojca Paneloux.

T. Różewicz "Ocalony"
Tytułowy bohater znalazł się w punkcie zerowym, jest po apokalipsie.

T. Konwicki "Mała apokalipsa"
Jest to bylejakość ówczesnego PRL-u, marazm, zamieranie życia.

BÓG

- wizja Boga, mimo że różnie przekształcana w literaturze, bierze się oczywiście z Biblii. Nie oznacza to, że jest nienaruszalna i zawsze ta sama. Już bowiem w Biblii Bóg ma różne oblicza - jest raz Ojcem karzącym i srogim, raz Bogiem miłosiernym i wybaczającym. Podobnie jest ze stosunkami, jakie "układały się" między człowiekiem a Bogiem. Później przestrzeń między nimi rozrosła się ogromnie i dystans bywał nie do przebycia.

*Jan Kochanowski – „Pieśni i Psalmy” - hołd złożony Bogu przez poddanego mu, miłującego go człowieka, dzierżącego część boskiej władzy na ziemi.
- Treny bunt w Trenie IX, kiedy poeta czuje się "z ostatnich stopniów zrzucony", nie rozumie (jak niegdyś Hiob) swojego cierpienia.
*Adam Mickiewicz - Wielka Improwizacja - bunt i bluźnierstwo Konrada, który domaga się od Boga "rządu dusz". Bóg milczy.
*J. Kasprowicz – „Hymny”. Okrzyk buntu, w którym poeta oskarża Boga o współtworzenie zła na ziemi, tym samym obarczając go winą za ludzki grzech.
*T. Miciński – „Ananke”. Szatan buntujący się przeciw harmonii gwiazd, to silna indywidualność, jednostka uosabiająca bunt człowieka przeciw boskiemu porządkowi.
*J. Kasprowicz - Przeprosiny Boga - w tym wierszu "pogodzenie się" poety z Bogiem przyjmuje wręcz formę "przyjaźni". Bóg jest bliski człowiekowi, chodzi z nim do karczmy, towarzyszy mu w codziennym żywocie.
*Bolesław Leśmian – „Dusiołek”, „Dziewczyna”, „Turpięgi” itd. Człowiek Leśmiana podkreśla swoją odmienność, "nie-boskość", która jawi się w kalectwie i ułomności człowieka. Znów zauważamy tu motyw buntu przeciw Bogu, który niejako staje się odpowiedzialny za nasze marzenia, urazy, rozterki, klęski...
*Jan Twardowski – „Podziękowanie”, „Daj nam”, „Spieszmy się”. Ksiądz- poeta prezentuje w swojej poezji układ Bóg - człowiek oparty na najważniejszym z przykazów Boskich, na przykazie miłości. Bóg znów jest bliski człowiekowi i przejawia się w elementach jego zwykłego życia, w świecie codzienności, darów i radości ziemskiego, pełnego istnienia.
*Andrzej Szczypiorski – „Początek”. Autor zawarł w powieści nie tylko specyficzną koncepcję Boga - źródła wszystkiego, lecz także dyskusję na temat jego istnienia i jego postawy wobec człowieka.

EVERYMAN - szeroko

Jest to specyficzna konstrukcja bohatera literackiego. Wywodzi się ze średniowiecznego moralitetu o tym tytule. Przedstawia człowieka bez cech indywidualnych, bez twarzy, bez imienia - abstrakcyjnego reprezentanta wszystkich ludzi. Ten typ bohatera upodobali sobie niektórzy twórcy dwudziestego wieku - zarówno prozy, jak i dramatu.

*Franz Kafka – „Proces”, „Zamek”. Kafka, przedwojenny pisarz niemieckojęzyczny pozostawił powieści paraboliczne, których główny bohater to właśnie everyman - uosobienie każdego człowieka, który podąża przez labirynty życia. Imię bohatera brzmi Józef K. (Proces) lub samo tylko K. (Zamek). Nie ma on biografii własnej, lecz świetnie odzwierciedla losy ludzkie - człowieka jako takiego.

*Tadeusz Różewicz – „Kartoteka”. Bohater Różewicza ma wiele imion i wiele twarzy. Karty jego biografii tworzą kartotekę pokolenia, które przeżyło wojnę. Jest człowiekiem w rozsypce, biernym, odrzucającym działanie. Jest everymanem pokolenia zarażonych wojną.

*T. Konwicki – „Mała Apokalipsa”, „Wniebowstąpienie”, „Sennik współczesny” i inne utwory. Bohater Małej Apokalipsy nie ma imienia, twarz ma tak "każdą", że go mylą na ulicy z innymi osobami, jest przeciętnym, biernym "pisarzem", który nawet nie pisze. Everyman lat siedemdziesiątych, socjalistycznej rzeczywistości Polski. Inne postacie cierpią na zanik pamięci (Wniebowstąpienie), przeżywają sceny "senne" (Sennik współczesny). Zabiegi takie jeszcze bardziej podkreślają abstrakcyjność, "każdość" bohatera.

Wypada zauważyć, że zarówno everyman, jak i bohater romantyczny, postać bierna z dramatu Różewicza pozbawiona racjonalnych motywacji swoich działań lub aktywnie działająca, będąca osią utworu - występują wszystkie te odmiany w różnych gatunkach (w dramacie, w powieści) - i należy sprawdzić przy podawaniu przykładu, czy temat nie zawęża wymagań do określonego gatunku.

IDEALIZM

Wartość idealistów i postawy, jaką jest idealizm, dyskusja o idealizmie w literaturze polskiej - jest, była i będzie. W części pokrywa się zresztą z oceną inteligenta polskiego, czy też bohatera romantycznego.

*Hamlet. Bohater tragedii W. Szekspira pt. „Hamlet” zasługuje na to, choć jest postacią literatury angielskiej i do niej należy. Tym niemniej stał się wzorem wielu bohaterów literatury polskiej, którzy odziedziczyli po nim: hamletyzm, czyli niezdecydowanie, rozdarcie wewnętrzne między powołaniem a możliwością dokonania czynu, rozdźwięk między słowem a czynem. Każdy idealista jest w mniejszym lub większym stopniu "potomkiem" Hamleta, choć nie każdy jest tak jak on niezdecydowany.

*Don Kichot - M. Cervantesa. Warto przypomnieć błędnego rycerza, który chciał walczyć z wiatrakami i naprawiać świat, natomiast świat widział w nim tylko wariata (lit. - Hiszpania).

*”Lalka” Bolesława Prusa. Pisarz pozytywizmu nie tylko rozważa pojęcie idealistycznej postawy, lecz prezentuje świetne przykłady:
- Stanisław Wokulski - idealista, wręcz niewolnik idei romantycznej miłości.
- Ignacy Rzecki - idealista polityczny, wieczny wyznawca bonapartyzmu i wiary w walkę o niepodległość.
- Julian Ochocki - idealista naukowy, zdolny poświęcić swoje życie nauce, w którą wierzy jako w najwyższą wartość.

*”Ludzie bezdomni” S. Żeromskiego. Zaprezentowany przez autora typ indywidualisty społecznika, można powiedzieć przypadek skrajny, doktora Tomasza Judyma, który dla idei pomocy ubogim poświęca miłość i życie prywatne.
*Przedwiośnie S. Żeromskiego. Symbolem idealizmu są "szklane domy" - wizja ojca Cezarego Baryki.

*”Turystyka”, „Wciąż o Ikarach głoszą” - poezja E. Brylla - krytyka postawy idealistycznej postulat racjonalnego podejścia do życia, dostrzeżenia wartości czynu Dedala, konkretnego działania.

*“Tren Fortynbrasa“ - Z. Herbert. Tren, w którym odżywa wieczna dyskusja - idealizmu z praktycyzmem, słów z czynem, postawy idealisty z postawą praktyka i żołnierza - słowem zwycięskiego Fortynbrasa u szczytu schodów i pokonanego Hamleta, który leży zabity.

TOTALITARYZM

Systemy totalitarne, ustroje oparte na przemocy, często przy tym analiza władzy, techniki jej sprawowania, procesy manipulowania człowiekiem - to popularny temat rozważań i dociekań twórców współczesnych. Ich proza, dramat, poezja mają na celu: upamiętnić, utrwalić zło, jakie tego typu działania przynosiły, być przestrogą dla ludzkości, lecz także poddać analizie samo zjawisko - jego przyczyny, rozwój i skutki. Najczęściej spotkamy dwa przykłady historyczne - faszyzm i stalinizm. Istnieją jednak utwory, które stwarzają wizje abstrakcyjne, nie istniejące lub odwołujące się do innych form sprawowania władzy (takich jak np. cesarstwo). Te rozważają temat, umieszczając go czasem w sferze fantazji. Literatury dotyczącej tego zagadnienia można przytoczyć sporo - zawsze jednak trzeba zastanowić się chwilę, jakie ujęcie zjawiska proponują twórcy.

*Np. literatura łagrowa i lagrowa, może być wykorzystana do pracy w totalitaryzmie, bo pamiętamy, że obozy niemieckie i łagru sowieckie były potwornym wytworem systemów totalitarnych.

*”Rok 1984” i „Folwark zwierzęcy” G. Orwella - świetna, paraboliczna analiza sprawowania władzy i manipulowania ludźmi w systemie totalitarnym. Tu właśnie obserwujemy świat fantazji, umykający historycznym realiom, choć w pełni zbudowany w oparciu o rzeczywiste obserwacje.

*”Mała Apokalipsa” T. Konwickiego. To także fantastyczna wówczas wizja kryzysu i upadku systemu totalitarnego. Trafnie ukazuje życie i obraz społeczeństwa funkcjonującego w realiach takiego systemu.

*”Zniewolony umysł” - Cz. Miłosza. Pisarz obserwuje i analizuje skutki wpływu systemów totalitarnych na psychikę ludzi poddawanych takim działaniom. Prezentuje zjawisko kształtowania poglądów, deformacji myśli nawet o przypadkach ludzi wybitnie inteligentnych, uzdolnionych itp.

„Początek” - A. Szczypiorski. Jest to powieść, która wśród wielu tematów podejmuje i prezentuje narodziny i rozwój totalitaryzmu w dwudziestym wieku. Ludzkie losy wplątane w koło dziejowe świata okazują się zależne od historii, a historia okazuje się procesem powtórzeń. Powieść - refleksja zatrzymuje się nad analizą czynów człowieka, który wciąż od nowa i od nowa dąży do władzy, używa metod przemocy, zabija - zmieniają się tylko daty i mundury.

Utwory poetyckie:
- Z. Herbert – „Powrót prokonsula” - obraz rzymskiego dworu cesarza i praw, jakie tam panowały, donosu, trucizny, pochlebstwa i cynizmu - "praw" podstawowych i aktualnych zawsze, gdy chodzi o despotyzm.
- „Tren Fortynbrasa” - monolog zwycięzcy Fortynbrasa nad zwłokami Hamleta. Nastąpią teraz rządy dyktatury wojskowej - rządy siły, jakie zapowiada Fortynbras.

- E. Bryll – „Ten który” - poetycka odpowiedź na wiersz Miłosza.
Kończąc uwagi o totalitaryzmie, warto chyba odwołać się do jednego jeszcze tytułu - zwłaszcza gdyby refleksje miały dotyczyć pojęcia ustroju i władzy. Różne na przestrzeni wieków były koncepcje jej sprawowania. Popularnością i szacunkiem cieszy się dziś system demokratyczny. Słynny przed wiekami, choć bardzo kontrowersyjny był głos renesansowego myśliciela Niccolo Machiavellego, teoria zawarta w dziele pt. Książę. Wzór władcy wg tej myśli to postać człowieka bez skrupułów, energicznego, nie wzdragającego się przed żadną z metod, jeśli jej celem jest dobro państwa. To postać "lwa" i "węża", to usprawiedliwienie dla wielu nieetycznych poczynań ludzi sprawujących władzę, takich nawet jak mord, fałsz, przebiegłość. Wartość nauk Machiavellego dyskutowano od wieków, można więc śmiało dołączyć swój głos w sprawie tej teorii.

ARTYSTA

Mitologia
Hefajstos - wykuwał pioruny Zeusa, na prośbę Tetydy wykonał piękną zbroję dla Achillesa.
Apollo - opiekun artystów i sztuki.
Orfeusz - cudnie grał na lirze.
Dedal - labirynt na Krecie stał się symbolem dzieła doskonałego.

C.K. Norwid "Fortepian Szopena"
Sztuka tworzona przez artystę to synteza wartości estetycznych, etycznych i narodowych.

S. Przybyszewski "Confiteor"
Artysta jest kapłanem najwyższej religii.

S. Wyspiański "Wesele"
Artystów w tych czasach łączy tylko fascynacja wsią i ludem. Artysta jest pusty wewnętrznie.

Z. Herbert "Apollo i Marsjasz"
Marsjasz jest wielkim artystą, ponieważ doświadczył prawdziwej - cierpiącej sztuki.

BAL

I. Krasicki "Żona modna"
Symbol szlacheckiego życia ponad stan; wzorowanie się na modę zachodnią.
J.W. Goethe "Cierpienie młodego Wertera"
Na balu Werter widzi Lottę, podziwia jej delikatność, grację i piękno.

A. Mickiewicz "Dziady" cz. III
Uczestnicy balu u Nowosilcowa stanowią przekrój społeczeństwa polskiego.

H. Balzac "Ojciec Goriot"
Ironia balu, na którym bawi się Delfina i Rastignac, a w tym czasie umiera Goriot.

B. Prus "Lalka"
Bal u księcia. Wokulski jest tam nieobecny, ale obserwuje go przez okna pałacu, pragnie wejść w kręgi arystokracji.

Julian Tuwim "Bal w Operze"
Groteskowy obraz bawiących się wyższych sfer. Brak tu miłości, rządzi tylko pieniądz.

Jerzy Andrzejewski "Popiół i diament"
Bal w hotelu Monopol. Przemieszanie się przedwojennej arystokracji i przedstawicielami powojennej władzy.

BEZDOMONOŚĆ

Biblia
Wyrokiem boskim Adam i Ewa zostali wygnani z raju i skazani na cierpienie i ból.

Mitologia
Przez 20 lat Odys z Itaki pozbawiony jest domu i rodziny.

"Legenda o św. Aleksym"
Aleksy wędrował po świecie jako żebrak w poszukiwaniu cierpienia.

Wolter "Kandyd"
Po opuszczeniu zamku barona Kandyd zaczyna wędrówkę po "najdoskonalszym ze światów".

A. Mickiewicz - "Sonety krymskie"
Po raz pierwszy w literaturze polskiej pojawiła się postać pielgrzyma, tułacza, który tęskni za Ojczyzną.

J. Słowacki - "Kordian"
Od chwili opuszczenia domu Kordian poszukuje po świecie sensu życia.

J. Słowacki "Hymn"
Nastrój przygnębienia i żalu. Tęsknota za odległą i zniewoloną Ojczyzną.

M. Konopnicka "Miłosierdzie gminy"
Zlikwidowanie problemu żebractwa przez licytację starszych ludzi. Pozbawia się ich domu i "zaprzęga" do okrutnej pracy.

S. Żeromski "Ludzie bezdomni"
Bezdomność odnosi się do jednostek i grup społecznych. Bezdomni są ci, którzy nie mają godnych warunków do życia.

Z. Nałkowska "Granica"
Rodziny robotników i bezrobotnych mieszkają w piwnicach. Czekają na lepszy los.

M. Białoszewski "Pamiętnik z powstania warszawskiego"
Ludzie biorący udział w powstaniu oraz cywile szukają schronienia.

BUNT

Biblia
Ludzie, którzy zbudowali wieżę Babel, przekonani byli o swoich ogromnych możliwościach, zazdrośni o wszechwiedzę Boga. Za karę pomieszano ich języki, aby nie mogli się porozumiewać.

Homer "Iliada"
W dziesiątym roku wojny Achilles odmawia walki przez zazdrość Agamemnona, który odbiera mu brankę Bryzejdę.

Sofokles "Antygona"
Antygona wbrew woli Kreona grzebie swojego brata.

J. Kochanowski "Treny"
W trenie X pada bluźniercze wyznanie, które jest wyrazem zwątpienia w istnienie Boga.

W. Shakespeare "Makbet"
Zabijając Duncana Makbet sprzeciwia się prawom wasalstwa, chrześcijaństwa o prawom gościnności - zapewnienia bezpieczeństwa.

G. Byron "Giaur"
Giaur buntuje się przeciw konwenansom i obyczajowości - kocha brankę Hassana.

A. Mickiewicz - "Dziady" cz. III
Konrad w Wielkiej Improwizacji buntuje się przeciw władzy Boga, oskarżając go o zimny racjonalizm.

G. Zapolska "Moralność pani Dulskiej"
Zbyszko próbuje się buntować przeciw swojej matce, sam okazuje się filistrem.

Futuryści
Ich poezja była wyrazem buntu przeciw tradycji, która ogranicza.

W. Gombrowicz "Ferdydurke"
Jest to groteska buntująca się przeciw wszelkim przejawom formy.

Cz. Miłosz "Campo di Fiori"
Bunt poety-intelektualisty przeciw brutalnym prawom ludzkości.

S. Mrożek "Tango"
Stomil i Eleonora burzyli stare normy. Artur buntuje się również, ale przeciwko braku tradycji.

CIERPIENIE

Biblia "Pieśń nad pieśniami"
Oblubienica cierpi, gdyż nie może znaleźć swojego oblubieńca.

Dzieje Hioba.

"Tristan i Izolda"
Cierpią, gdy są rozdzieleni.

"Stabat Mater Dolorosa"
Matka Boska cierpi jak zwykła matka nad swoim Synem.

J. Kochanowski "Treny"
Zapis ogromnych cierpień ojca w obliczy śmierci córeczki.

Dante "Boska Komedii"
Dusze grzeszników cierpią w piekle najbardziej wyszukane katusze.

W. Shakespeare "Hamlet"
Hamlet cierpi przez śmierć ojca oraz przed odkrycie, że świat jest siedliskiem zła.

J. A. Morsztyn "Do trupa"
Podmiot liryczny cierpi z miłości i udowadnia, że lepiej być trupem niż nieszczęśliwie zakochanym.

J.W. Goethe "Cierpienia Młodego Wertera"
Werter cierpi z powodu nieszczęśliwej miłości do Lotty. Dziewczyna jest narzeczona innego mężczyzny.

G.G. Byron "Giaur"
Giaur cierpi, ponieważ kobieta, którą kochał, została zabita. Cierpi, bo dokonał zemsty i pozostał samotny.

A. Mickiewicz "Romantyczność"
Karusia cierpi, ponieważ Jasiek umarł i tęskni za ukochanym.

A. Mickiewicz "Dziady" cz. IV
Gustaw cierpi z powodu nieszczęśliwej miłości. Dziewczyna wyszła za innego.

A. Mickiewicz "Pan Tadeusz"
Jacek Soplica cierpi, ponieważ Stolnik daje mu czarna polewkę i w ten sposób rozpoczyna serię nieszczęść, za które musi odpokutować ks. Robak.

Z. Krasiński "Nie - Boska komedia"
Hrabia Henryk cierpi, gdyż pędzi nudne życie przy boku żony.

B. Prus "Lalka"
Wokulski cierpi, gdyż Izabela traktuje go jak kogoś gorszego: "kupczyka", "plenipotenta".

S. Żeromski "Ludzie bezdomni"
Judym cierpi, ponieważ musi wybrać między szczęściem osobistym a obowiązkiem wobec ludzi potrzebujących pomocy.

J. Iwaszkiewicz "Brzezina"
Bolesław po śmierci żony pogrążył się w niemym cierpieniu i odizolował od świata.

Z. Nałkowska "Medaliony"
Wojna i okupacja niosą ze sobą straszliwe cierpienia, ludzie ludziom gotują nowe, coraz bardziej wyszukane cierpienia.

DIABEŁ

Średniowieczna literatura
Diabeł to unaocznione zło walczące z dobrem o duszę człowieka.

A. Mickiewicz "Pani Twardowska"
Mistrz Twardowski zapisuje duszę i każe wykonać różne zadania. Diabeł przegrywa.

A. Mickiewicz "Dziady" cz. III
Diabeł walczy o duszę Konrada, podpowiada mu bluźnierstwo.

J. Słowacki "Kordian"
Diabły pomagają Szatanowi tworzyć przywódców powstania listopadowego.

M.A. Bułhakow "Mistrz i Małgorzata"
Świta Wolanda demaskuje zło w Moskwie.

EVERYMAN

M. Sęp Szarzyński - "Wiersze abo rytmy polskie"
Bohater liryczny to człowiek, którego istotą egzystencji jest walka z szatanem i ciałem.

S. Żeromski - "Przedwiośnie"
Cezary Baryka wszędzie jest obcy, w Rosji i w Polsce.

F. Kafka "Proces"
Bohater powieści nie ma nazwiska (Józef K.). Został skazany tylko dlatego, że jest człowiekiem zagubionym w biurokratycznym społeczeństwie.

T. Różewicz "Ocalony"
Bohater liryczny to człowiek, który przeżył wojnę jako świadek mordów na ludzkości.

T. Różewicz "Kartoteka"
Główna postać nie ma nazwiska, to po prostu bohater, który stracił chęć do jakiegokolwiek działania.

KAT

Biblia
Herod, jako tyran zazdrosny o władzę, wydał rozkaz zabicia wszystkich dzieci płci męskiej, wśród których miał być przyszły król żydowski.

Szymonowic "Żeńcy"
Starosta bije chłopów, aby pracowali, nie pozwala rozmawiać, śpiewać i odpoczywać.

Shakespeare "Makbet"
Makbet zabija kolejne ofiary - król, Banko itd.

G.G. Byron "Giaur"
Giaur mści się na Hassanie za zabicie Leili.

A. Mickiewicz "Dziady" cz. III
Car rosyjski pokazany jako kat narodu polskiego.

H. Sienkiewicz "Krzyżacy"
Zygfryd de Lowe jest katem dla Juranda.

F. Kafka "Proces"
Józef K. Zostaje bestialsko zamordowany przez urzędników zwykłym nożem rzeźniczym.

Z. Nałkowska "Medaliony"
W czasie wojny różnica między katem a ofiarą praktycznie nie istnieje.

K. Moczarski "Rozmowy z katem"
Tytułowy bohater (Jurgen Stroop) to m.in. likwidator getta.

G. Herling - Grudziński "Inny świat"
Cały nieludzki system jest katem dla więźniów obozowych.

S. Mrożek "Tango"
Edek zadaje cios Arturowi, zabija go i tyranizuje resztę mieszkańców.

KATASTROFIZM

J. Kasprowicz "Dies irae"
Nadszedł dzień sądu ostatecznego, zmartwychwstali idą do Boga.

S. I. Witkiewicz "Szewcy"
Świat zmierza do katastrofy, o czym świadczy język, zachowanie i technokracja.

J. Tuwim "Bal w operze"
Świat to władza skorumpowana, zbliża się apokalipsa.

T. Gajcy "Wczorajszemu"
Wszystkie pozytywne wartości świata zginęły w czasie wojny, świat arkadyjski odszedł bezpowrotnie.

MATKA

Biblia
Za pramatkę wszystkich ludzi uważa się Ewę.

"Mitologia" Niobe
Matka dumna ze swych dzieci obraziła Latonę.

"Dzieje Tristana i Izoldy"
Matka Izoldy przygotowuje napój miłosny, jest przyczyną nieszczęść.

"Lament świętokrzyski"
Matka Boska pod krzyżem cierpi jak zwykła kobieta.

Shakespeare "Hamlet"
Za wiedzą matki odbyło się zabójstwo ojca Hamleta.

J.U. Niemcewicz "Powrót posła"
Podkomorzyna jest wzorem dla każdej Polki.

A. Mickiewicz "Dziady" cz. III
Cierpiącą matka jest pani Rollison.

J. Słowacki "Do matki"
Autor prosi o przebaczenie matkę za rozłąkę.

B. Prus - "Lalka"
Pani Stawska to matka, która poświęca się dla swojej córeczki, ciężko pracuje.
G. Zapolska "Moralność pani Dulskiej"
Matka rodziny to despotka. Nie interesują ją dzieci, tylko wizerunek na pokaz.

W. Reymont "Chłopi"
Hanka jest bardzo dobrą matką, dba o dzieci, o domostwo nawet wtedy, kiedy nie może liczyć na Antka.

T. Borowski "Proszę państwa do gazu"
Matki oddawały swoje dzieci, aby nie zginąć.

S. Mrożek "Tango"
Eleonora to nowoczesna matka, nie ma między nią a synem żadnej więzi.

MĄŻ

Biblia
Adam jest mężem Ewy.
Józef w obliczu prawa jest mężem Marii.

Mitologia
Zeus nie dochowuje wierności Herze.
Najbrzydszy Hefajstos jest mężem pięknej Afrodyty.

Homer "Iliada"
Hektor to czuły kochanek i mąż Andromachy.

Homer "Odyseja"
Odyseusz tęskni za swoją Penelopą.

"Legenda o św. Aleksym"
Aleksy żyje w czystości i to zaleca swojej żonie.

Boccaccio "Dekameron"
Żony zdradzają mężów, którzy są złymi kochankami lub skąpcami.

M. Rej "Żywot człowieka poczciwego"
Nie musi kochać żony, byle był wyrozumiałym dla słabości kobiet.

Shakespeare "Makbet"
Makbet jest uległy wobec swojej żony.

Molier "Świętoszek"
Orgon jako mąż odznacza się głupotą i naiwnością.

I. Krasicki "Żona modna"
Piotr staje się pantoflarzem.

Mickiewicz "Konrad Wallenrod"
Konrad jest mężem okrutnym, porzuca swoją żonę.

Krasiński "Nie-Boska komedia"
Hrabia w małżeństwie jest nieszczęśliwy, brakuje romantycznego tragizmu.

Prus "Lalka"
Wokulski walczy z opinią, że wszystko zawdzięcza żonie.

Sienkiewicz "Potop"
Jan Kazimierz słucha rad żony nawet w sprawach politycznych.

Wyspiański "Wesele"
Pan Młody traktuje żonę tylko jako laleczkę z Sukiennic.

Zapolska "Moralność pani Dulskiej"
Felicjan jest całkowicie uzależniony od żony.

Reymont "Chłopi"
Boryna jest skazany na los starca przy młodej żonie.

Nałkowska "Granica"
Ziembiewicz mimo zdrad kocha żonę.

Mrożek "Tango"
Stomil przestał być dla żony atrakcyjny.

MESJANIZM

Biblia
Nadejdzie Mesjasz, który oczyści ludzkość z grzechu.

Kochowski "Psalmodia polska"
Polacy - Sarmaci są narodem wybranym przez Boga. Strzegą chrześcijaństwa.

Mickiewicz "Dziady" cz. III
Polska jest Chrystusem narodów.

Słowacki "Kordian"
Autor poddaje krytyce mesjanistyczny pogląd Mickiewicza.

A. Szczypiorski "Początek"
Polemika ze stanowiskiem Polski jako narodu wybranego.

MIASTO

Biblia
Betlejem - miasto w Judei jako miejsce śmierci Racheli, miasto króla Dawida i miejsce narodzenia Chrystusa.

Mitologia
Ateny to potężny ośrodek kultury i sztuki, będący pod opieką bogini Ateny.

Balzac "Ojciec Goriot"
Paryż jest postrzegany jako miasto, w który panuje mariaż herbu i pieniądza.

Prus "Lalka"
Warszawa ukazana została jako skupisko wszystkiego: miłości, nienawiści, zdrady, tęsknoty. Jest to obraz wszystkich stanów ówczesnej zniewolonej Polski.

Żeromski "Ludzie bezdomni"
Warszawa to siedlisko biedoty.

Reymont "Ziemia obiecana"
Łódź to symbol rodzącego się kapitalizmu.

Żeromski "Przedwiośnie"
Baku to symbol odrażającej rewolucji.

Bułhakow "Mistrz i Małgorzata"
Moskwa to miejsce zakłamania i korupcji.

Camus "Dżuma"
Oran to symbol świata, w którym toczy się odwieczna walka dobra i zła.

Białoszewski "Pamiętnik z powstania warszawskiego"
Upadek Warszawy to upadek kultury, koniec Arkadii.

MIESZCZAŃSTWO

"Wiersz o zabiciu Andrzeja Tęczyńskiego"
Mieszczanie krakowscy zhańbili się zabijając szlachcica.

Molier "Świętoszek"
Mieszczanie to bigoci, którzy są naiwni i nie liczą się z uczuciami innych.

Słowacki "Kordian"
Mieszczanie nie rozumieją tragizmu koronacji, dla nich to tylko wielkie widowisko.

Balzac "Ojciec Goriot"
Mieszczaństwo jest zróżnicowane, podstawowym kryterium oceny jest majątek.

Prus "Lalka"
Mieszczanie, kiedyś chwalebni w bojach, teraz stali się dorobkiewiczami i ciułaczami.

Zapolska "Moralność pani Dulskiej"
Mieszczaństwo jest zakłamane. Dopuszczalne jest wszystko, ale nie mogą dowiedzieć się o tym ludzie.

MIŁOŚĆ UDANA

"Biblia"
Miłość Oblubienicy i Oblubieńca z "Pieśni nad pieśniami"

Mitologia
Miłość Odyseusza i Penelopy spełnia się po powrocie do domu.

"Dzieje Tristana i Izoldy"
Mimo że kończy się śmiercią, to jednak przynosi szczęście kochankom.

Mickiewicz "Pan Tadeusz"
Miłość Tadeusza i Zosi spełnia się w małżeństwie, które kładzie kres waśniom.

Fredro "Śluby panieńskie"
W finale przez intrygi Gustawa następuje spełnienie miłosne Gustawa i Anieli, Albina i Klary.

Orzeszkowa "Nad Niemnem"
Uczucie Justyny i Janka spełnia się przez wspólną pracę, odnalezienie sensu życia.

Sienkiewicz "Potop"
Walka dla Ojczyzny opłaca się, przez nią Oleńka przebacza ukochanemu.

Bułhakow "Mistrz i Małgorzata"
Miłość Małgorzaty do Mistrza spełnia się, gdy Woland zwraca jej ukochanego i zapewnia im wieczny spokój.

NADZIEJA

Biblia
Nadzieja dana Izraelitom na Ziemię Obiecaną.

Mitologia
Upór i nadzieja - to doprowadziło Odysa do Ojczyzny.

Sofokles - "Antygona"
Bohaterka ma nadzieję, że boskie prawa są ważniejsze od prawa ludzkiego.

Dante - "Boska Komedia"
Napis nad wrotami pozbawia nadziei na to, że cokolwiek nas uratuje od odpowiedzialności za grzechy.

Kochanowski - "Nie porzucaj nadzieje..."
Zawsze powinniśmy wierzyć, że przyjdzie lepsze.

Mickiewicz - "Konrad Wallenrod"
Postępowaniu Konrada przyświeca nadzieja zniszczenia Zakonu Krzyżackiego.

Słowacki - "Kordian"
Nadzieje Kordiana na zwycięstwo są oderwane od rzeczywistości.

Balzac - "Ojciec Goriot"
Rastignac ma nadzieję na szybki awans społeczny.

Prus "Lalka"
Wokulski ma nadzieję, że Izabela go pokocha.

Wyspiański "Wesele"
Chochoła można interpretować jako wartość chroniącą życie, nadzieję na odrodzenia Polski.

Żeromski - "Ludzie bezdomni"
Nadzieja, że świat będzie lepszy, przyświeca Judymowi.

Camus - "Dżuma"
Nadzieja pokonania zła w postaci Dżumy przyświeca działaniom Rieux.

NIEŚMIERTELNOŚĆ

Biblia
Człowiek otrzymuje nieśmiertelność przez zjednoczenie z Chrystusem.

Mitologia
Bogowie olimpijscy są nieśmiertelni, ponieważ spożywają ambrozję i piją nektar.

Safona - "Pogarda dla nie znającej poezji"
Twórczość poetycka zapewnia nieśmiertelność.

Horacy - "Exegi monumentum..."
Poezja zapisuje na wieczność uczucia poety.

"Legenda o św. Aleksym"
Asceza to droga do życia wiecznego.

Kochanowski - "Pieśń o dobrej sławie"
Nieśmiertelność zapewnia człowiekowi cnotliwe życie, patriotyzm itp.

Naborowski - "Do Anny"
Wszystko przemija, tylko miłość jest nieśmiertelna.

Shakespeare - "Sonety"
Upływające lata nie naruszą urody ani uczuć kochanka.

Mickiewicz - "Sonety krymskie"
Poeta tworzy nieśmiertelne pieśni.

Mickiewicz - "Dziady" cz. III
Konrad jako poeta - wieszcz staje się równy Bogu.

PIENIĄDZE

Biblia
Za zdradę Chrystusa Judasz dostał 30 srebrników, czyli ustaloną przez prawo cenę niewolnika.

Mitologia
Zmarły musiał opłacić Charona, opłata wynosiła 1 obol.

Kochanowski - "Pieśń o spustoszeniu Podola"
Szlachta polska powinna opodatkować się na rzecz szlachty.

Molier "Skąpiec"
Tytułowy bohater zajmuje się tylko gromadzeniem pieniędzy kosztem najbliższych.

Krasicki "Żona modna"
Szlachta żyje ponad stan, zamiast zająć się służbą publiczną.

Słowacki - "Kordian"
Gdy Kordian obwieszcza swojej kochance bankructwo - ta odchodzi.

Balzac "Ojciec Goriot"
Pieniądz rządzi Paryżem, jest kryterium oceny człowieka.

Prus - "Lalka"
Wokulski przez pieniądze chce zdobyć uznanie w oczach Izabeli.

Żeromski - "Ludzie bezdomni"
O pozycji lekarzy w Warszawie nie świadczą ich umiejętności, ale dochody.

Zapolska "Moralność pani Dulskiej"
Pieniądze są dla Dulskiej jedyną wartością. Zrobi wszystko, by je zdobyć.

Nałkowska - "Granica"
Pieniądze uzależniają Zenona od Ziembiewicza.

Camus - "Dżuma"
Cottard nielegalnie handluje alkoholem i żywnością. Zarobione pieniądze jednak nie uchronią go przed sprawiedliwością.

Szczypiorski "Początek"
Likwidacja getta to okazja do łatwego zarobku, nie ma tu sentymentów.

PRACA

Biblia
Dla syna marnotrawnego hańbą była praca przy świniach.

Mitologia
Dedal to zręczny rzemieślnik, który doceniony został na Krecie.

"Satyra na leniwych chłopów"
Wieśniacy to stan, który uchyla się cały czas od pracy.

Rej - "Żywot człowieka..."
Szlachcic nadzoruje pracę w swoim gospodarstwie.

Kochanowski - "Pieśń świętojańska o Sobótce"
Praca na wsi to nie tylko zdobywanie pożywienia, ale satysfakcja.

Szymonowic - "Żeńcy"
Chłopi ciężko pracują pod batogiem Starosty.

Wolter - "Kandyd"
Praca i stateczność to podstawa szczęśliwego życia.

Krasicki - "Mikołaja Doświadczyńskiego..."
Na wyspie Nipu najważniejszą wartością jest praca.

Mickiewicz - "Pan Tadeusz"
Sędzia dba o to, by rzetelnie wykonywano obowiązki.

Prus - "Lalka"
Wokulski dochodzi do majątku przede wszystkim dzięki pracy własnych rąk.

Orzeszkowa - "Nad Niemnem"
Praca jest jedynym sensem życia, wartością nobilitującą.

Żeromski - "Zmierzch"
Praca Gibałów jest ciężka, ponad siły, przybliża do śmierci, jest zaprzeczeniem uszlachetnienia.

Żeromski - "Ludzie bezdomni"
Judym swoją pracą chce ulżyć biednym, poświęca własne życie osobiste.

Reymont - "Chłopi"
Praca jest niezbędnym elementem egzystencji człowieka. Jest podstawą szacunku u innych.

Dąbrowska - "Noce i dnie"
Praca to sens życia każdego z bohaterów.

Orwell "Folwark zwierzęcy"
Praca stała się formą zniewolenia. Świnie nie pracowały.

"STRACONE POKOLENIE"

Mickiewicz - "Dziady" cz. III
Studenci reprezentują pokolenie wpisane w boski plan odkupienia win, ale jest pokolenie skazane na cierpienie.

Prus - ":Lalka"
Pokolenie Rzeckiego żyje w niewoli, walczy w Wiośnie Ludów.
Pokolenie Wokulskiego walczy w powstaniu styczniowym. W zapomnienie odchodzi pokolenie romantyków.

Żeromski - "Siłaczka"
Bozowska walczy z konserwatyzmem Obrzydłówka. Przegrywa i umiera w zapomnieniu, w wraz z nią ideały pokolenia.

Przerwa - Tetmajer "Koniec wieku XIX"
Pokolenie straciło sens życia. Nie ma już celu.

Żeromski "Przedwiośnie"
Cezary Baryka to przedstawiciel pokolenia, które żyło złudzeniami "szklanych domów".

Baczyński "Pokolenie"
Młodość pokolenia została zabrana przez wojnę.

Różewicz - "Ocalony"
Pokolenie Kolumbów przegrało, gdyż wartości umarły.

PRZEMIJANIE

Biblia
Wraz z grzechem człowiek utracił nieśmiertelność.

Mitologia
Prometeusz tworzy człowieka z kruchej gliny i łez.

Horacy - "Pieśni"
Czas ucieka i nie należy zbytnio troszczyć się o przyszłość.

Villon - "Wielki Testament"
Uroda i wartości tego świata są złudne, gdyż szybko przemijają.

Kochanowski - "Pieśni"
Wszystko przemija. Warto zabiegać tylko o cnotę.

Sęp-Szarzyński - "Rytmy..."
Nie warto starać o rzeczy doczesne, gdyż trzeba zabiegać o życie wieczne.

Shakespeare - "Hamlet"
Nad czaszką Yorika, Hamlet zastanawia się nad przemijaniem życia i wartości.

Naborowski - "Do Anny"
Wszystko przemija - tylko nie miłość (kpina).

Mickiewicz - "Pan Tadeusz"
Epos to wspomnienia autora, które już nie wrócą, tak samo jak świat tamtej szlachty.

Dąbrowska - "Noce i dnie"
Świat to nieustanny czas narodzin i śmierci.

Szymborska - "W rzece Heraklita". "Nic dwa razy"
Przemijanie to dramat człowieka. Boleść ludzkiej egzystencji.

PRZYJAŹŃ

Homer - "Iliada"
Śmierć Patroklosa wywołuje chęć zemsty u Achillesa.

Goethe - "Cierpienia młodego Wertera"
Korespondencja między Werterem a Wilhelmem to forma utworu.

Mickiewicz - "Dziady" cz. III
Główna siła studentów to ich wzajemna do siebie miłość i wsparcie.

Dumas - "Trzej Muszkieterowie"
Przyjaźń ratuje od śmierci i zapewnia chwałę.

Prus - "Lalka"
Przyjaźń między Wokulskim i Rzeckim, ukształtowała losy Wokulskiego.

Sienkiewicz - "Trylogia"
Przyjaźń Zagłoby i Wołodyjowskiego trwa przez wszystkie części.

Żeromski - "Ludzie bezdomni"
Judym i Korzeniowski mają te same ideały, są bezdomni.

Saint-Exupery - "Mały Książę"
Przyjaźń niesie za sobą cierpienie zwłaszcza przez rozstanie (Lis i Książę).

Herling - Grudziński - "Inny świat"
Obawa przed utratą życia wystawia na ciężką próbę każdą przyjaźń.

REWOLUCJA

Krasiński - "Nie - Boska komedia"
Pogłębiająca się niesprawiedliwość społeczna doprowadza do rewolucji.

Prus - "Lalka"
W ocenie Rzeckiego Wiosna Ludów była rewolucją, gdyż przeciwstawiła się tyranii w ówczesnej Europie.

Żeromski - "Przedwiośnie"
Rewolucja w Baku to przestroga przed tym, co może się stać w Polsce.

Witkacy - "Szewcy"
Inspiracją dla Witkacego stały się wydarzenia Rewolucji Październikowej.
W dramacie obserwujemy cztery rewolucje: komunistyczna, faszystowska, technokratyczna oraz próba matriarchatu.

RODZINA

Biblia
Święta Rodzina - Józef i Maria - to prototyp rodziny chrześcijańskiej.

Mitologia
Rodzina Bogów, której przewodzi Zeus, przypomina w swych słabościach ludzi.

Kochanowski - "Pieśń świętojańska..."
W pieśni Panny XII przedstawiono szczęśliwą, dostatnią i wyidealizowaną rodzinę.

Shakespeare - "Romeo i Julia"
Przyczyną śmierci dwojga zakochanych jest waśń między rodami.

Molier - "Świętoszek"
Rodziną despotycznie rządzi Orgon.

Niemcewicz - "Powrót posła"
Rodzina Podkomorzego to szlachta postępowa, Gadulscy to typowy sarmatyzm.

Balzac - "Ojciec Goriot"
Goriot po śmierci żony rozpieszcza córki, gdyż chce im to wynagrodzić. W ten sposób kształtuje nieczułe istoty.

Mickiewicz - "Pan Tadeusz"
Więzi rodzinne w Soplicowie są pełne szacunku i zaufania.
Głową rodziny jest Sędzia.

Krasiński - "Nie - Boska komedia"
Poeta nie zazna szczęścia rodzinnego, gdyż kształtuje je celowo tragicznie.

Prus - "Lalka"
Łęccy to zubożała arystokracja, która mimo wszystko ma egoistyczne poczucie własnej wartości.

Sienkiewicz - "Rodzina Połanieckich"
Dla Stanisława Połanieckiego sprawy finansowe są ważniejsze niż uczucia rodzinne.

Reymont - "Chłopi"
Boryna despotycznie decyduje o wszystkim w rodzinie.
Antek zajmuje się rodziną dopiero po wyjściu z więzienia.

Zapolska - "Moralność pani Dulskiej"
Rodzina Dulskich to przedstawiciele zakłamanego - filisterskiego mieszczaństwa.

Nałkowska - "Granica"
Życie rodzinne Ziembiewicza (tak jak jego ojca) oparte było na zakłamaniu.

Dąbrowska - "Noce i dnie"
Szacunek dla pracy, wzajemne zaufanie oraz miłość do dzieci pozwalają Niechcicom szczęśliwie przeżyć całe życie.

Mrożek - "Tango"
Inteligencka i buńczuczna rodzina Stomila przegrywa z prostą siłą Edka.

SAMOBÓJSTWO

Biblia
Judasz Iskariota powiesił się z rozpaczy po oddaniu srebrników.

Mitologia
Jokasta - żona i matka Edypa - odbiera sobie życie, kiedy dowiedziała się prawdy.

Platon - "Fedona"
Opis ostatnich dni Sokratesa, który skazany jest na śmierć za ateizm i demoralizowanie młodzieży. Umiera pełen godności.

Shakespeare - "Makbet"
Lady Makbet nękana wyrzutami sumienia popełnia samobójstwo.

Goethe - "Cierpienia młodego Wertera"
Werter popełnia samobójstwo z miłości do Lotty, która wyszła za innego.

Mickiewicz - "Dziady" cz. III
Gustaw popełnia duchowe samobójstwo i przemienia się w Konrada walczącego za Ojczyznę.

Słowacki - "Kordian"
Próba samobójstwa z miłości kończy się niepowodzeniem. Kordian szuka nowego celu.

Krasiński - "Nie - Boska komedia"
Hrabia Henryk zdradzony przez sojuszników rzuca się ze skały.

Prus - "Lalka"
Zdradzony przez Izabelę Wokulski rzuca się pod pociąg, a później prawdopodobnie wysadza się w ruinach.

Sienkiewicz - "Krzyżacy"
Komtur ze Szczytna puszczony wolno przez Juranda wiesza się nie mogąc znieść miłosierdzia.

Sienkiewicz - "Pan Wołodyjowski"
Wysadzenie się w Kamieńcu jest świadectwem, że honor i patriotyzm jest ważniejszy od życia.

Żeromski - "Ludzie bezdomni"
Samobójstwo Korzeckiego jest potwierdzeniem pesymizmu świata.

Nałkowska - "Granica"
Ziembiewicz popełnia samobójstwo skompromitowany.

Miłosz - "Na śmierć Tadeusza Borowskiego"
Według poety Borowski nie mógł się pogodzić z ówczesną Polską.

Szczypiorski - "Początek"
Henryczek wraca świadomie po śmierć do getta.

SEN

Biblia
Sen Jakuba o drabinie symbolizował zhierarchizowanie świata, nad którym czuwa Bóg.

Mitologia
Bogiem snu był Hypnos, brat Tanatosa, bożka śmierci. Usypiał ludzi dotykając ich gałązką lub sypiąc mak.

Kochanowski - "Tren XIX albo sen"
W śnie pojawia się matka z Urszulą. To dowód na życie pozagrobowe.

Shakespeare - "Sen nocy letniej"
Przenikają się dwa światy - jawa i sen. Bohaterowie zapadają w sen.

Mickiewicz - "Dziady" cz. III
Sen Ewy jest uosobieniem jej czystości i postrzegania świata.

Krasiński - "Nie - Boska komedia"
Dla Męża sen przy żonie symbolizuje szarość życia i utratę poetyckości.

Prus - "Lalka"
Izabeli Wokulski we śnie przypomina pień z czerwonymi rękami, czy gladiatora.

Wyspiański - "Wesele"
Do końca nie wiadomo, czy bohaterowie dramatu widzą wszystko we śnie, na jawie czy w amoku alkoholowym.

Kafka - "Proces"
Świat przedstawiony przypomina koszmarny sen, tak jakby Józef K. się nigdy nie obudził i nie zobaczył strażników.

Schulz "Sklepy cynamonowe"
Konwencja oniryczna - tu może się wszystko wydarzyć, nie ma granic wyobraźni.

SZALEŃSTWO

Mitologia
Herakles w wywołanym przez Herę napadzie szału - zabija swoją żonę oraz dwójkę dzieci.

Shakespeare - "Hamlet"
Szał jest sposobem na ukrycie prawdziwych myśli i zamiarów.

Mickiewicz - "Romantyczność"
Karusia oszalała po śmierci swego ukochanego Jasieńka.

Mickiewicz - "Dziady" cz. V
Szaleństwo Gustawa jest wynikiem niespełnionej miłości.

Słowacki - "Kordian"
Przebywając w domu wariatów zdaje sobie sprawę, że jego czyn jest tak szalony jak pozostałych wariatów.

Krasiński - "Nie - Boska komedia"
Szaleństwo Marii zaczyna się, gdy Mąż opuszcza dom.

Nałkowska - "Granica"
Justyna w związku z usunięciem ciąży popada w chorobę psychiczną.

BONUS:

SAMOTNOŚĆ
"Antygona", "Hamlet", Konrad, III cz. "Dziadów", "Ludzie bezdomni"

KOBIETA
"Antygona", "Tristian i Izolda", "Sonety do Laury" (Francesco Petrarka), "Cierpienia młodego Wertera", "Boska komedia", "Giaur", "Konrad Wallenrod"

DOM
"Pan Tadeusz", "Nad Niemnem", "Moralność Pani Dulskiej", "Przedwiośnie", "Tango" S. Mrożek, "Ferdydurke" W. Gombrowicz, "Powrót posła" Ursyn Niemcewicz, "Ludzie bezdomni"

ŚMIERĆ
"Antygona", "Do snu" Kochanowski, "Legenda o św. Aleksym", "Pieśn o Rolandzie", "Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią", "Treny" Kochanowski, "Krótkość żywota" D. Naborowski, "Do trupa" J.A. Morsztyn, "Dziady" cz. II, "Cierpienia młodego Wertera", "Kordian", "Konrad Wallenrod", "Opowiadania" Borowski, "Campo di Fiori" Cz. Miłosz, "Inny świat" G. Herling- Grudziński, "Ocalony" T. Różewicz

MIŁOŚĆ
"Antygona", "Tristian i Izolda", "Legenda o św. Aleksym", "Cierpienia młodego Wertera", "Giaur", "Konrad Wallenrod", "Snuć miłość", "Romantyczność" A. Mickiewicz, "Lalka" Prus, "Nad Niemnem", "Dziady" cz. IV, "Laura i Filon" Karpiński

WALKA
"Konrad Wallenrod", "Kordian", "Pan Tadeusz", "Lalka", "Wesele", "Ferdydurke", "Tango", "Z głową na karabinie" Broniewski, Baczyński

WĘDRÓWKA
"Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki" I. Krasicki, "Boska komedia" Dante, "Kordian", "Ludzie bezdomni"

WOJNA
"Pieśń o Rolandzie", "O poprawie Rzeczypospolitej" A. Frycz Modrzewski, "Transakcja wojny Chocimskiej" W. Potocki, "Pamiętniki" Pasek, "Monachomachia" Krasicki, "Pan Tadeusz", "Potop", "Medaliony", "Ocalony" Różewicz

OJCZYZNA
"Odprawa posłów greckich", "Kazania sejmowe" Skarga, "Pan Tadeusz", "Wesele", "Przedwiośnie"

ZAGŁADA
"Dies irea" Kasprowicz, "Ocalenie" Miłosz, "Medaliony", "Zdążyc przed Panem Bogiem", "Campo di Fiori" "Ocalenie" Miłosz

WŁADZA
"Antygona", "Makbet", "Kordian", "Odprawa pośłów greckich", "Kazania sejmowe" Skarga, "Do króla" Krasicki, "Folwark zwierzęcy" G. Orwell, "Przedwiośnie"

NIENAWIŚĆ
"Kain i Abel", "Antygona", "Proszę państwa do gazu" Borowski

WIEŚ
"Żywot człowieka poczciwego", "Żeńcy", "Pieśń świętojańska o Sobótce", "Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki", "Dziady II", "Romantyczność", "Pan Tadeusz", "Nad Niemnem", "Wesele", "Chłopi", "Pieśń XII" Kochanowski

PRZEMIJANIE
"Księga Koheleta", "Krótkość żywota", "Do Anny" Naborowski, "Sonet V" Szarzyński

ŻYD
"Lalka", "Pan Tadeusz", "Mendel Gdański", "Rozmowy z katem", "Proszę państwa do gazu" Borowski, "Medaliony" Nałkowska, "Zdążyć przed Panem Bogiem", "Campo di Fiori",

SZCZĘŚCIE
"Legenda o św. Aleksym", "Giaur", "Dziady" cz. IV, "Nad Niemnem", "Ludzie bezdomni", "Czego chcesz od nas Panie" Kochanowski, "Melodia mgieł nocnych", "Eviva I’arte" Przerwa-Tetmajer, "Lalka" (Oc
 



Urszula Dmuchawce Latawce Wiatr
Urszula Anioł wie
Urszula Baw Mnie
Urszula Dudziak Papaya
urszula dzis juz wiem juz
urszula sipinska piosenki
urszula sipinska rodzice
urszuli dzis juz wiem
Urszula Ledóchowska o
urszula wojewoda urszula wojewoda
Urszulanek we Wrocławiu
urlop zdrowotny dla nauczycieli wnioski i pisma
urlopu w Niechorzu
urazu jamy brzusznej
urlopu macierzyńskiego przysługującego ojcu
  • kurs html i php
  • pB3atnoB6ci;elektroniczne
  • sims2 pobranie za darmo
  • spis;albumow
  • tsa 102